Emile en John gingen al vroeg op pad, de oud T-Ford reed krakend de pont op die hen naar de andere kant van het IJ zou brengen. Ze rolden hun sjaggie en floten naar de meisjes die de pont op fietsten. Ze hadden succes. Ze waren respectievelijk negentien en twintig jaar oud, de een donker en de ander blond. Geliefd bij de meisjes en menig hart ging dan ook sneller kloppen als de T-Ford langs tufte. Ze waren op weg naar een sloopklusje. John mijn broer en tevens de zoon van de baas en Emile mijn verloofde hadden er zin in. Ze konden de aandacht van de meisjes wel waarderen. Ze gooiden wat brood uit het raampje voor de meeuwen die krijsend over de auto heen en weer vlogen.
De overtocht stelde niet veel voor en binnen een mum van tijd reden ze in de richting van de zeedijk.
Een spannende buurt voor twee jonge mannen. Het opgegeven adres bleek een oud verlaten Chineesrestaurant te zijn. Op de eerste etage moest de schoorsteen worden weg gesloopt. De auto werd onder het raam geparkeerd, nog niet gehinderd door enige vorm van regels en parkeermeters bleef het ding daar staan tot de laadbak gevuld zou zijn met af te voeren puin.

Gewapend met breekijzer en moker gingen ze aan de slag. Plotseling sloeg John met een slag door de muur naast de schoorsteen. Er achter leek een loze ruimte te zitten. Met een zaklamp scheen hij in het gat. Geschrokken deed hij een stap achteruit. Keek Emile aan en knikte in de richting van de muur.
‘Er zit iets achter. Ik zie iets dat verpakt is in lappen.’

Voorzichtig pakten ze een paar stenen met de hand weg. Achter de muur vonden ze een groot in linnen gewikkeld pak. Zeker 140 bij 120 cm. De muur moest helemaal worden gesloopt alvorens ze het pak tevoorschijn konden halen en het bij het raam van de lappen konden ontdoen.

Een beetje zenuwachtig trokken ze de lappen weg en ze staarden naar een schilderij. In heldere kleuren geschilderd zagen ze een voorstelling van een paar Chinezen in kleurrijke gewaden. Ze leken een bordspel te spelen. Een van de spelers onderging een aderlating en op de achtergrond stond een soort demon of geest met een vaandel in de hand toe te kijken. In de hoeken stonden allerlei Chinese tekens. Onder de indruk van de vondst vergaten ze hun werk, ze pakten het schilderij weer in de lappen en legden het voorzichtig in de vrachtwagen, ze reden ermee naar de werkplaats in Amsterdam Noord terug. Het schilderij werd van alle kanten bekeken. De lugubere voorstelling oogstte niet van iedereen bewondering. Altijd om geld verlegen, verkochten ze het geval aan mijn vader Ze kozen voor de zekerheid van de klinkende munt.

Mijn moeder kon niet naar het schilderij kijken, ze vond het eng en het mocht niet in de huiskamer hangen.
Het schilderij werd schoongemaakt en werd op de logeerkamer gehangen boven het lits-jumeaux. Er werd navraag gedaan in de buurt van het restaurant over de voormalige bewoners, niemand die ook maar enige informatie kon geven. Zo verdween het hele verhaal in de geschiedenis.

Het schilderij hing boven het dubbele bed van 1967 tot ongeveer 1998. De acht kleinkinderen die in wisselende samenstelling in de bedden logeerden waren een beetje bang voor de macabere voorstelling en voordat ze de kamer ingingen werd er een laken overheen gehangen. Niemand wilde het in huis hebben vanwege de gekke voorstelling.
Ramon was een van de kleinkinderen, de oudste zoon van John had een voorliefde voor de Chinese cultuur en toen hij zijn huis in die stijl inrichtte kreeg hij het schilderij van zijn Opa cadeau. Het hing een poosje in zijn huis. Zijn relatie liep stuk en een andere jonge dame nam haar intrek in de woning en al snel verdwenen een voor een de Chinese meubelstukken en het schilderij en een kamerscherm verdwenen in het tuinchalet van John.
Elsje en John gingen met het schilderij naar het tv programma kunst en kitsch in de hoop iets meer te weten te komen, helaas daar werden ze ook niets wijzer. O.k. het zou op oud linnen van Oosters makelij zijn geschilderd en over de voorstelling kon niemand iets vertellen.

Na de dood van mijn vader en mijn broer in 2002 kwam het schilderij weer tevoorschijn.
Door alle jaren heen was de nieuwsgierigheid gebleven, wie had het gemaakt, wat stelde het voor, waarom zat het tussen de muur en hoe oud zou het zijn. We besloten foto’s van het schilderij naar diverse musea te sturen en dat resulteerde in een emailwisseling. Een fragment hiervan.

Geachte mevrouw V,

Dank voor uw bericht. Het is een merkwaardig voorwerp dat u tussen de muur vond, maar wel interessant. Het lijkt me van de afbeeldingen te zien vrij fors van formaat en in olieverf op doek geschilderd. Vanaf de afbeeldingen te beoordelen lijkt het me een door een Chinese kunstenaar gemaakt; het is linksboven gedateerd met een cyclische datering voor de winter van het jaar van het paard (de tweede rij karakters van links). Aangezien de stijl van schilderen mij 20ste-eeuws lijkt, zou dit dan het jaar 1942 zijn.
Het schilderij laat de krijger-godheid Kwan Yu zien, die wel vaker op deze manier wordt afgebeeld: bezig met het spelen van een partij van het bordspel Go, terwijl hij een aderlating ondergaat. De achtergrond van dit verhaal kan ik niet zo uit mijn mouw schudden. Ook de figuur met de hellebaard zou op Kwan Yu kunnen slaan; een andere manier om hem af te beelden is met hellebaard. Ik zal u een kopie uit een naslagwerk opsturen met het hele verhaal.
Tot zover dit korte relaas; ik hoop dat het nuttig voor u is en wens u veel genoegen van uw schilderij.
Met vriendelijke groet,

(…) Conservator Oost-Aziatische Kunst (Rijksmuseum Amsterdam)

Inmiddels is het schilderij schoongemaakt en heeft een mooie lijst gekregen en hangt op een ereplaats in de huiskamer van Elsje, door de jaren heen is iedereen aan de prachtige kleuren gewend en mede door de hele bijzondere geschiedenis heeft het schilderij voor ons een meer dan mythische betekenis gekregen waar we nog lang van kunnen genieten.

Willy

Kunst is een weerspiegeling van onze maatschappij, een afdruk van bevindingen en indrukken van individuen. Wij leven in een tijd van tegenstellingen. Verschrikkelijke oorlogen en natuurrampen voltrekken zich terwijl wij ons gezapig leventje leiden in onze geciviliseerde maatschappij.

Wij bezien de afschuwelijkste gebeurtenissen met een afstandelijkheid die griezelig is. Zo tref je dus in de kunst de welvaart en het afgrijzen aan.

Er zijn kunstenaars die willen shockeren en zo aandacht vragen voor de verschrikkingen van deze tijd. Laatst las ik in de krant dat een kunstenaar zijn werk gebruikte om er mee om zich heen te slaan. Toch vond hij het gek dat zijn werk niet zo gewenst was. Wie kijkt er nu naar een schilderij dat bedoeld is als een slag in het gelaat.

Er zijn kunstenaars en schrijvers die in de kunst vluchten om de lelijkheid van de wereld niet te hoeven zien. Deze schilderen onze droomwereld of de wereld zoals wij deze graag zouden zien.
Ze schilderen en beschrijven de kleuren van de hemel.
Een vlucht naar de hemel of een confrontatie met de hel.
Alles is mogelijk in onze vrije maatschappij.

Mij inspireert de door de natuur geschonken schoonheid van kleur die los staat van alle ellende. De natuur die in zijn pure vorm schoonheid en wreedheid laat zien. De wereld een beetje mooier maken dan zij al is. Deze schoonheid te laten zien, een eigen realiteit te creëren is een drang die niet is te stoppen. En in de taal schuilt het vermogen om je hart te laten spreken.
Al die dingen te zeggen die je voelt en denkt. We zijn begenadigd dat we ons zo kunnen manifesteren.
Kunst is een gave; de taal een prachtig voertuig om ideeën bij anderen te brengen.

Schilderen een overdracht van emotie door kleur. Proberen de wereld mooier te laten lijken is een povere manier de ellende en wreedheid te vergeten en anderen te laten delen in schoonheid. In de prehistorie versierden de primitieve mensen hun grotten en hun lichaam al. Een uiting van bewustzijn en de neiging te delen en anderen te behagen. Opscheppen over hun prestaties.

Of ik nu een bloem schilder of een naakte vrouw; mijn geest wil er aan mee doen, mijn stemming bepaalt de kleur en de intensiteit van het beeld.
En bepaalt hoe ik mij manifesteer in mijn omgeving.
Sommigen minachten de schoonheid en willen deze belachelijk maken ten aan zien van alles wat reeds is gepresteerd op kunstgebied.
Deductie of vereenvoudiging van kleur en lijn, experimentele gevoelsuitingen. Steeds maar weer de vernieuwende trend, iets doen dat nog nimmer is gedaan. Iets doen wat spraakmakend wordt bevonden. Na de Stijl, de Cobra, volgen steeds andere stromingen elkaar op. Mocht het een poosje geleden nergens op lijken, nu mag dat ineens weer wel. Een vaas bloemen mag zowaar weer en een portret mag gewoon weer lijken.

De kunst wordt gevolgd als de mode. Licht, donker, kort, lang. Een herhaling in het kwadraat.
Zwart-wit, een kleur of pastel. Alles komt retour, alles is passé.
Wanneer een kunstenaar of schrijver gewoon zichzelf is en laat zien wie hij is zonder iedereen naar de pijpen te dansen; blijkt het toch altijd weer dat daar de uniciteit in terug te vinden is waar elk mens naar op zoek is.
Het is ook niet altijd mogelijk tot in het uiterste jezelf te zijn. Zelf schep ik genoegen in mijn dromen te verbeelden, beelden die me bij blijven voeg ik samen met indrukken van alle dag tot schilderijen. Ze staan ver buiten de werkelijkheid, soms herkent iemand je gevoel of je impressie. Ik noem het mijn ‘buitenrealistische binnenwereld.’

Soms spreek je jezelf tegen ook al wil je jezelf houden aan je eigen filosofie of idee. Het is niet altijd mogelijk in een rechte lijn te leven. Soms doe je concessies aan je zelf. Flexibiliteit heet dat met een mooi woord. Meegaandheid om te overleven in deze consumptiemaatschappij. Alleen waar ligt je grens om je altijd maar weer flexibel op te stellen?
Hoe ver ga je daarin? Kunst kan de harde realiteit compenseren zodat het je omgeving iets dragelijker maakt.

Willy Vittali

Het enorme boek lag boven op de boekenkast. Al jaren had Joost er niet meer ingekeken en hij moest het eerst afstoffen voordat hij het kon inzien. Het was al een oud boek dat hij voor zijn tiende kerstfeest van zijn grootouders had gekregen. Het stond vol met afbeeldingen van beroemde kunstwerken uit de jaren twintig. Hij zocht een mooie plaat om na te tekenen voor de schilderles; en wist dat er een afbeelding in stond van een kleuter die lag te slapen te midden van konijntjes in een hok vol stro. Al bladerend door het boek vergat Joost de tijd.

Eindelijk vond hij wat hij zocht, een haveloos kind dat lag te slapen temidden van zeven konijntjes in een konijnenhok vol stro, een aandoenlijk beeld. Joost pakte zijn schetsboek en begon te tekenen totdat de slaap hem dwong het boek dicht te slaan. Hij droomde over het kind, hoe het met de konijntjes had gespeeld voor het insliep.

De volgende ochtend bekeek hij zijn schets en was tevreden. Zeven konijntjes en een deel van het kind stonden al in houtskool op het papier. Joost sloeg het boek weer open en wilde verder gaan maar er leek iets niet te kloppen. Op de plaat stonden maar zes konijntjes en de houding van het kind leek zo anders dan voorheen.

Hij gumde het een en ander weg en begon opnieuw. Na verloop van tijd stond alles op zijn plaats en kon hij de tekening al verder uitwerken, helaas dwong onverwachts bezoek hem te stoppen. Hij ruimde alles op en zou enkele dagen later pas weer tijd hebben om verder te gaan met de tekening.

Drie dagen later hervatte Joost het werk; sloeg het boek opnieuw open en tot zijn verbijstering telde hij maar drie konijntjes en het leek erop dat het kind had gehuild.

Joost bladerde nog even verder om te zien of hij niet de verkeerde bladzijde had gekozen maar dat was niet zo. Het was een raar geval. Met een klap sloeg hij het boek dicht en legde de tekening weg. Toch bleef het knagen. Waar waren die konijntjes gebleven? Hij bladerde weer naar de plaat in het boek. Het kind lag weer te slapen zoals Joost hem de eerste keer had aangetroffen met een konijntje in zijn armen in een verder leeg konijnenhok; er waren zes konijntjes verdwenen. Langzaam bladerde hij verder in het boek. Joost moest zich vergissen, er stonden misschien nog andere afbeeldingen van dit kind in het boek. Een schok ging door hem heen.

Op de posterfoto die opengevouwen voor hem lag zag hij een vreemd tafereel. Een schilderij waarop een tafel vol fruit, bloemen en drank in prachtige kleuren was afgebeeld hield zijn blik gevangen; schuin boven dit prachtige stilleven hingen de zes konijntjes plankstijf met hun pootjes bij elkaar gebonden als een morbide bosje droogbloemen. Het jongetje stond; met het overgebleven konijntje in zijn armen tegen de tafelpoot geleund en keek met betraande ogen naar de zes dode konijntjes op.

Het raadsel van de verdwenen konijntjes leek opgelost.
Troostend aaide Joost over het papieren hoofd van het kind en mompelde 'slaap kindje slaap,' waarna hij het boek zachtjes sloot. Hij hoopte dat het kind zou gaan slapen. Daarna klom Joost met het zware boek in zijn armen op een stoel en legde het behoedzaam terug op de boekenkast.
De tekening maakte hij een andere keer wel af!

Willy

Kunst te kijk

Kunst is een prachtig bindmiddel, mensen kijken, bedenken dan wat ze zien en dan wordt er druk over gepraat. Dat gebeurde ook tijdens de atelierroute waar ik voor de tweede maal aan mee mocht doen. Het afgelopen weekend, 7 en 8 juni, stond mijn voordeur wagenwijd open. Ongeveer 300 bezoekers stapten over de drempel en bekeken vol interesse mijn schilderijen.

Niet iedereen kan het mooi vinden en terecht, smaken verschillen per persoon en mijn werk is nu niet bepaald doorsnee. De kleuren werden het meest genoemd, die vond men warm en apart. De voorstellingen van sommige werken vroegen soms om enige uitleg, met dromen en symbolen heeft ook niet iedereen iets.

Wanneer ik vertelde hoe een werk tot stand is gekomen keken de bezoekers toch met andere ogen.

Wat mij bij zal blijven is een vader met zijn zoon van een jaar of zes-zeven die zich in grootvaders stoel nestelde en mijn schilderijen las als een verhaal.

Hij zag alle verborgen beelden die volwassenen met oppervlakkig kijken vaak missen. Hij wees zijn vader op deze verborgen dingen die je pas ziet als je blik verschuift bij het kijken. Vlinders, vogels en gezichten.

De vader was verrast en de jongen gefascineerd door wat hij zag bleef heel lang zitten. De jongen vond de atelierroute prachtig zei hij, en verzamelde de bladzijden, die je bij elke kunstenaar kon vinden, voor het kleine kunstboekje en was zeer tevreden met die van mij met mijn zelfportret erop. Hij beloofde dat hij op internet nog verder zou kijken. Zijn belangstelling voor de kunst is gewekt, en ik hoop ook een klein beetje door dit bezoek, zijn vader denkt dat hij dit bezoekje van zijn leven niet zal vergeten en ik mag hopen dat dit zo is. Dat is toch het mooiste compliment dat je als kunstenaar kan krijgen. De jeugd die je begrijpt waar volwassenen je niet helemaal meer snappen.

Willy

Op zaterdag 7 juni en zondag 8 juni 2008 vindt de jaarlijkse Atelierroute Boven ’t IJ plaats. Bijna 80 kunstenaars heten u beide dagen tussen 12 en 18 uur welkom in hun atelier of expositieruimte om hun werk te bewonderen en eventueel te kopen. Het kunstaanbod is groter en gevarieerder dan ooit, en van hoge kwaliteit. De fraaie overzichtstentoonstelling is in het Bredero College, Meeuwenlaan 132. Daar vindt ook de feestelijke opening plaatsvindt op vrijdag 6 juni om 19.00 uur. In de kerken van Schellingwoude, Durgerdam, Ransdorp en Holysloot worden concertjes verzorgd die vrij toegankelijk zijn. Het thema van de route is ‘Kunst en verhalen’: u zult op verschillende locaties verhalenvertellers aantreffen. Bovendien kunt u een ‘Kunst en verhalen’-boek bij elkaar sparen door bij iedere kunstenaar één pagina mee te nemen. We nodigen u van harte uit voor dit sprankelende gebeuren. Raadpleeg onze website voor de deelnemende kunstenaars, het complete programma en een routekaart:

www.noorderijkunst.nl

Kunst en verhalen, in het kader van “Amsterdam boekenstad” een thema dat mij als muziek in de oren klinkt. Beide hebben mijn hart gestolen. Deze route is echt een aanrader, niet omdat ik er zelf voor de tweede maal aan mee mag doen, maar meer omdat de diversiteit zo groot is en de route zelf al de moeite van het fietsen waard is. Zelf fietste ik hem al menigmaal voordat ik er aan mee deed. De Concerten zijn grandioos en er zijn schitterende locaties te bezoeken waar je anders niet zo snel binnen wandelt.
Wie weet zien we elkaar volgende week bij de opening in het Bredero college of in mijn huiskamer die even als galerie dienst mag doen. Tot ziens, Willy
 

Omdat ik met een schilderij ben begonnen waarop een slang is te vinden die zich opricht naast een zwangere vrouw die met haar handen en voeten lijkt vast te zitten aan deze slang, hemel en de aarde. Begon ik me af te vragen wat de slang wel betekent in de symboliek.

De tekening ontstond zo maar als een van de vele tekeningetjes die ik maak op mijn werk als ik aan de telefoon wacht op verbinding. De zwangere vrouw is een stukje van mijn realiteit doordat er in mijn omgeving zoveel mensen zwanger zijn of net zijn bevallen. Ik droomde zelfs van zwangere vrouwen en foetussen en massa‘s water.

Een vrouw verandert tijdens de zwangerschap of het moederschap. Ze wordt rijper en bedachtzamer. De vrouw op mijn schilderij zit schijnbaar ingetogen aan een strand. De enorme slang sloop er ongemerkt bij en lijkt haar iets te willen zeggen, het enorme dier is geen bedreiging voor haar terwijl ze toch vastgeketend lijkt aan de eeuwige cyclus van de vrouwelijkheid en de geboorte.

Het verhaal van de vrouw en haar lot. Geen macht ter wereld kan dat de vrouw afnemen.

Ze is tot het moederschap veroordeeld of ze wil of niet. Tegenwoordig mag je daarvoor kiezen.

De vooruitgang en bemoeienissen van de dolle Mina’s ten spijt worden huis en haard nog steeds in een adem genoemd met de vrouw die daar als vanouds de scepter zwaait. De huismannen zijn nog steeds in de minderheid en de homohuwelijken waar ook kinderen worden opgevoed zijn schaars al is er wel een stijgende lijn te zien. Zolang dit nog geen gemeengoed is, is de vrouw de spil in huis en opvoeding, hoe zwaar dat soms ook is te combineren met een carrière.

Dit verhaal wil ik vertellen op mijn nieuwe schilderij.

Of het schilderij ook werkelijk een boodschap gaat uitdragen is nog de vraag.

Mijn schilderleraar leek mijn idee meteen te begrijpen en gaf mij een paar goede aanwijzingen zodat mijn droom-fantasie gestalte krijgt en het een beeldend verhaal wordt; wat wel in mijn hoofd zat maar waarvan ik niet wist hoe ik het zou verbeelden. Een plaatje maken is niet voldoende. Tekenen is nog geen schilderen. Het is moeilijk met è è n beeld een heel verhaal te willen vertellen.

Mijn ervaring is toch dat de meeste mensen er graag zelf iets in willen zien. Dit epistel is evenwel ook als toelichting voor het schilderij te gebruiken voor hen die daar behoefte aan hebben.

Op internet vond ik de link naar de symboliek en de slangencultus. De slang blijkt de mens al eeuwen in de ban te houden. Een reden te meer om me er in te verdiepen.

Natuurlijk kom je vaak beelden tegen die je boeien of intrigeren, de slang zag ik vaak in Keltische versierselen, vooral in Bretagne, die beelden bleven me altijd bij. En onbewust heb ik die toch ergens opgeslagen en de diepere betekenis ervan ervaren net zoals de energieën die je voelt op de plaatsen waar men vroeger de oude riten uitvoerden. Ik heb er over gelezen dat de Christelijke cultuur de oude Heidense riten gewoon overnam en door kerstening de heiligenplaatsen bij de kerk inlijfde om zo de Heidenen de kerk in te krijgen. Zo zijn dus kathedralen boven op de Keltische heuvels, waar men de zonnewendes vierden, gebouwd en ook met de opening naar de opkomende zon.

De centrale plaats van de vrouw in de personificatie van Maria met kind spelen dan ook een grote rol. Evenals bij andere culturen de vrouw een grote plaats inneemt.

De slang komt overigens ook bij de Azteken, Tolteken en Maya’s terug, hun ondergang werd ingeluid met de dood van de slangenvrouw, en dan het welbekende beeld van de gevleugelde slang, als archetype, de relatie tussen vuurceremonie en een wedergeboorte, het begin van een nieuw tijdperk. De veren symboliseren de hemelse spirituele aard (de Vader) en de slang de fysieke verschijning (de Moeder). Gedoemd door het aardse slijk te kruipen. Bij ons in het Westen symboliseert de slang of soms de draak niet alleen de baan van de zon langs de hemel, maar ook het lagere zelf.

We kennen de ouroboros, hoort bij het element water, de slang die in zijn eigen staart hapt.

In die zin past hij prachtig in het plaatje van mijn fantasie.

Het eeuwig durende principe van de cirkel die voor totaliteit en her- en wedergeboorte en de eeuwigdurende levenscyclus staat. En gelijk wordt gesteld met de feniks.

Oudere mythologieën kennen echter ook een duister positief aspect van de slang, die in relatie staat met aarde en onderwereld en bijvoorbeeld als huisslang de zegen van de zielen van voorouders kon vertegenwoordigen (in tal van sagen komen gekroonde slangen voor, die met melk gevoed worden) en die ook bij het geloof aan genezing en wedergeboorte een rol speelt

Doordat de slang zijn oude huid achterlaat is hij het symbool voor wedergeboorte en onsterfelijkheid. Daardoor werd hij (esculaapslang, gewijd aan Asclepius, de god van de geneeskunde).

De dubbele slang om de caducceus van Hermes, de twee vechtende slangen die hij wilde scheiden en zo het symbool voor het dualisme vormt. Het is ook het symbool van vrede en de zelfgenezende kracht van de natuur en daarom in onze tijd staat voor homeopathie.

En de zevenkoppige slang die de door zijn getal het zinnebeeld werd van de scheppende kracht en het universum.

Zo zullen er ongetwijfeld nog meer betekenissen zijn te vinden voor dit intrigerende dier en daar duistere kanten hebben. Mij spreken de positieve en scheppende betekenissen van dit wereldwijde symbool aan. Voorlopig is dit voor mij even genoeg alleen al om het aantal woorden binnen de perken te houden al denk ik dat dit verhaal nog wel een vervolg zal krijgen waarbij ik aanteken dat ik absoluut geen deskundige ben op dit gebied en het hier beschrevene mijn eigen interpretatie betreft.

http://www.histoportal.net/sym/slang.htm

Zie ook; De verborgen taal van het symbool; David Fontana

De voorspellingen van de Maya’s ontsluierd; Adrian Gilbert & Maurice M. Cotterell

Op mijn zoektocht naar de betekenis van de slang kwam ik terecht bij de oude mythen en sproken. Een Perzisch sprookje was het eerste dat ik vond. Het ging over goed en kwaad een begrip zo oud als de wereld. Het dualisme.

Het gedachtegoed van Zarathoestra en de Avesta, Ahura Mazda.

‘Niet door de toorn wordt de geest van zwaarte verdreven, maar door lachen,’ aldus sprak Zarathoestra

Perzië is de bakermat van onze beschaving; en vormt voor velen het begin van de enorme cyclus van het leven, het verhaal dat ik in mijn schilderij wil vertellen in een enkel beeld als dat al mogelijk is.

Mijn schilderleraar is in Iran geboren. Hij zette voor de grap mijn naam in het Perzisch in de zonneschijf achter het hoofd van de vrouw in mijn schilderij. Het geeft een bijzonder effect. Ik ben vrij het weg te schilderen, ik heb besloten deze mooie tekens te laten staan.

Het beeld begint langzaam vorm te krijgen. De kleuren; terra en okers, rood en geel. Mysterie, zelfs voor mij, de maker van dit beeld blijft verborgen hoe het schilderij er uiteindelijk uit zal gaan zien.

De vrouw en de slang. ‘Blijf de aarde trouw’ schreef Nietzsche doelend op een nieuw evangelie, het wereldbeeld, de voorstelling en de wil. Wordt de aarde ook niet als Alma Mater vereerd?

Inmiddels zijn er al schilderend een paar figuren ingeslopen, wat ze me te zeggen hebben weet ik niet, ze lijken vastgeketend aan de vrouw en duiden op haar eerdere- of zelfs mogelijk volgende levens. De slang vervelt de vrouw wordt herboren, draagt nieuw leven in zich. Wedergeboorte en groei. Verstild in de tijd.

Al met al groeit mijn honger naar sprookjes waar de vrouw en de slang een rol in spelen.

Zo blijken er veel verhalen te bestaan met dit onderwerp en ze komen van over de hele wereld vandaan.

In tegenstelling tot de Europese traditie waar de slang het symbool is van verraad en van slechtheid, is dit dier in de Noord- Afrikaanse traditie voorwerp van verering. Bij sommige graven van heilige oorden worden slangen speciaal gevoerd. Hier is de slang de boodschapper die soms zelfs de gelovige aanspoort ter bedevaart te gaan.

Er zijn verhalen waarin meisjes met slangen huwen en in het verhaal over het ontstaan van het lichtfeest Divali heeft de slang een hoofdrol in de gedaante van de dood, om de slang te eren worden de lichtjes ontstoken en offergave neergezet, de slang is gevleid, hij kan echter niet over leven en dood beslissen en met een list weet de slang voor koning Satvan de god van de dood te bedotten zodat zijn ziel terug wordt gestuurd om nog zeventig jaar te leven.

Als dank stelde de koning deze feestdag in en tot op heden wordt dit feest van het licht nog gevierd.

Het gaat te ver de sproken die ik vond hier allemaal te vertellen, ik zal volstaan met de titel en de bronvermelding zodat de geïnteresseerde lezer de verhalen zelf kan lezen.

Zo kan een spontaan ontstane tekening leiden tot een speurtocht door de magische wereld van de mythen. En ik ben er van overtuigd dat men er een boek aan kan wijden, voor mij volstaat het te weten dat het een symbool is dat over de hele wereld gekend wordt. Dat het een positieve en een negatieve betekenis kan hebben, goed en kwaad; maar bovenal een beeld kan weergeven van de cyclus van het leven. In het ene sprookje eist de slang offers, in het andere verhaal is hij hulpvaardig. Een ding komt steeds naar voren; de slang en de vrouw horen duidelijk bij elkaar, en dat is, naar blijkt, al zo vanaf het begin der tijden.

De verbeelding van het denken (uitgeverij contact Amsterdam/Antwerpen)

De vergulde lijst
De galeriehouder veert op van zijn stoel als het tweetal binnenkomt.
Een magere lange man en een opvallende vrouw in bontgekleurde kleding.

De tulband op haar hoofd is wat je noemt een blikvanger. Ze knikken beleefd naar Ton de eigenaar van "De vergulde lijst".
De vrouw blijft voor een enorm bont beschilderd doek staan en pakt haar leesbril uit haar tas; Zet deze op haar neus en begint aandachtig de tekst naast het doek te bestuderen. De man daarentegen kijkt verveeld in het rond en lijkt niet veel met kunst op te hebben.

Opeens lijkt iets zijn aandacht te trekken en beent hij in een ruk door naar de achterkant van de expositieruimte. Hij blijft op enkele passen afstand voor een vel gekleurd schilderij met een brede groengelakte lijst staan. De vrouw volgt hem en blijft naast hem staan.

Ze stoot de man aan en knikt in de richting van het veelkleurig werk.
‘O' lieverd, is het niet beeldschoon?’
‘Ja, ja, schatje mijn duifje, in een woord prachtig.’
‘Precies de kleur vindt je niet lieverdje?’
‘Ja, mijn duifje, de man knikt heftig, precies de kleur.’
‘Hoe is het mogelijk hè lieverdje dat we dit hier tegenkomen en juist vandaag, de sterren stonden al zo gunstig. De tulband schud opgewonden heen en weer.’
‘In een woord geweldig gewoon mijn duifje.’
‘En lieverdje zie je hoe het is afgewerkt?’
De man steekt zijn hand uit en alsof het afgesproken was overhandigt de vrouw hem haar leesbril. Dan buigt hij voorover om het schilderij beter te bekijken.

Ton voelt de bekende spanning opkomen die gepaard gaat met de verkoop van een groot doek. Het tweetal staat voor een van de kostbaarste stukken in zijn collectie. Het stelt de geboorte van de regenboog voor en de kleuren zijn prachtig helder.
De vrouw tovert een klein bruin boekje tevoorschijn en bladert erin.
‘Zelfs de maten kloppen lieverd, dit is geen toeval, dit moet voorbestemd zijn, dat voel ik.’
Ze geeft het boekje aan de man die daarop beurtelings in het boekje en de tekst naast het schilderij aandachtig leest.
‘Je hebt gelijk schatje mijn duifje, het is precies de juiste maat en dan die kleur…’
‘Lieverd, het is gewoon ondenkbaar dat het ergens anders hangt dan bij ons in het trappenhuis; het lijkt ons te hebben gekozen ik wordt er zo hebberig van,’ giechelt ze.

Ton luistert op gepaste afstand aandachtig naar het geneuzel van het stel en is best een beetje trots dat ze zijn werk zo prachtig vinden; al vindt hij een trappenhuis nou niet echt de beste plek voor dit kunststuk. En ach een kunstenaar mag blij zijn als hij een werk verkoopt; per slot was het een hele investering om alles te laten inlijsten en deze ruimte te huren dus gooit hij de bezwaren direct maar overboord, verkopen, daar zat hij hier voor.

Langzaam wandelt hij in de richting van het opgewonden stel en kucht een aantal keren. Stralend draait de vrouw zich naar hem om.
- ‘Mijnheer wat heeft u een prachtige stukken in uw winkeltje.’
Ton verbleekt bij de gedachte dat ze zijn galerie een winkeltje noemt maar zijn koopmansgeest wint het van zijn aversie tegen haar taalgebruik.
‘Kan ik u ergens mee helpen, vraagt hij beleefd, dit is een van de mooiste stukken die hier hangen, mevrouw mijnheer, u hebt smaak.’
‘Dat vinden wij nu ook mijnheer; mijn vriend en ik zijn er helemaal weg van nietwaar lieverd?’
‘Ja, ja schatje mijn duifje. Als de lijst er maar van af kan. Hij kijkt Ton nu schattend aan, kunt u die lijst van het schilderij afhalen?’
‘Natuurlijk mijnheer, geen probleem, alhoewel hij prachtig bij het schilderij kleurt.’

De man slaat nu bezitterig zijn arm om de vrouw heen.
‘We doen het liefje; jij hebt in de sterren gezien dat er vandaag iets prachtigs op je weg zou komen, je bezit een gave mijn duifje.’
‘O lieverdje, lieverdje geweldig.’ Ze klapt opgetogen in haar handen en de tulband danst vrolijk op en neer.

Ton ziet de kassa al openspringen en kan het handenwringen bijna niet onderdrukken als hij het woord weer tot het tweetal richt.
‘Wilt u misschien een kopje koffie of een glaasje wijn, dan bespreken we even hoe het transport geregeld wordt.’
‘Dat is geen gek idee, doet u maar twee witte wijn, droge witte wijn alsjeblieft.’

De vrouw knijpt de man in zijn magere wang en even later zitten ze gezellig aan een van de bistrotafeltjes op de gietijzeren stoeltjes; in hun hand een sierlijk glas gevuld met flonkerende droge witte wijn.
‘Zal ik het thuis laten bezorgen mevrouw, mijnheer, en zo ja wanneer?’
‘Dat is niet nodig, we laten het dadelijk wel even ophalen. Mijn schatje mijn duifje wil het natuurlijk meteen in huis hebben en we wonen een paar straten verderop.’

Verliefd kijkt hij naar zijn schatje die blozend van haar wijntje nipt.
‘Zullen we dan maar afrekenen?’
Ton gaat de man voor naar de onopvallend opgestelde kassa.
‘Dat is dan twaalf duizend minus drieduizend van de lijst, mijnheer dat maakt dan negenduizend gulden.’

De man kijkt Ton een ogenblik niet begrijpend aan.
‘Ik geloof dat u ons niet helemaal begrijpt mijnheer, u denkt toch niet dat we dit vreselijke schilderij willen hebben; mijn schatje mijn duifje heeft zo'n aardig kleed gemaakt op de weefclub en daarvoor zoeken we een lijst!’

Een hele tijd geleden, tijdens een schilderles ontstond er een heftige discussie omdat ik moeite had met het schilderen van abstracte "kunst". De leraar wil zijn leerlingen vrijer maken door ons te beperken zowel in het materiaal gebruik als wel door ons denkvermogen in te dammen. Ik was bij de schilder op les gegaan om technieken te leren en naar model te werken.

Hij vroeg me steeds vaker mijn geest uit te schakelen en vormen los te laten. Schilderen als een kind. Door veel met kinderen te schilderen en te tekenen weet ik dat kinderen hun vormen bewust kiezen en er zelfs goed over nadenken. En door dat na te bootsen creëer je een geforceerde naïviteit die niets met de vrije stijl van een kind te maken heeft. Om de een of andere reden staat gedachteloos kledderen met verf mij tegen. Als ik mijn denken uit schakel ontken ik mezelf en dan zou het werk dat ik maak ook niet mijn werk zijn. Gedoceerd denken. mondjesmaat je gedachten toelaten.

De leraar mag dan goed lesgeven, deze keer ging het mij echt te ver toen hij ook nog Plato noemde. Was Plato niet degene die zich wijsheid toeeigende door te zeggen dat hij niet wijs was? Ik ben geen echte Decartes aanhanger, maar de gedachte "dat je bestaat omdat je denkt" heeft mijn denken wel op een ander spoor gezet. Het dualisme in onze cultuur zorgt herhaaldelijk voor verwarring. De stellingen van diverse grote denkers zijn zo complex dat het een mensenleven zou duren om het te bestuderen; en als je dat gedaan hebt heb je nog een mensenleven nodig om er achter te komen wie je zelf bent.

Vrijheid verkrijg je volgens mij niet door het opleggen van diverse beperkingen. Vrijheid ontstaat door het opheffen van de Hollandse hokjesgeest, het verleggen van grenzen en dat doe je niet gedachteloos. Vrijheid van denken, vrije meningsuiting, het toepassen en experimenteren met materie en geest. Als bij dit experiment de gedachte moet worden uitgeschakeld doe je niet meer bewust mee aan dit experiment.

Onze handen zijn de instrumenten die onze gedachten en emoties vertalen naar de buitenwereld. In onze gedachten bestaat die wereld met ongekende mogelijkheden die alleen nog moet worden vrijgemaakt zodat anderen die wereld mogen aanschouwen. Soms word ik tijdens het schilderen zo gegrepen door de vormen en de kleuren die zich voordoen dat de tijd lijkt te verstillen. Dat kan ik echter niet afdwingen.

Een schilderexperiment is goed als leermoment, de geest kun je niet forceren en dan denken dat er iets bijzonders ontstaat.

Als het om een psychologisch experiment zou gaan kan dat natuurlijk veranderen.

Met veel plezier heb ik meegedaan aan de sessies van Voice Dialoque aan de Vrije Universiteit van Amsterdam; om inzicht te krijgen in mijn persoonlijkheid (heden). Echter een schilderles is nu eenmaal geen psychologisch gericht experiment. En de oosterse filosofie van de leraar is "denk ik" niet de mijne. Zijn drijfveer is Feng sui, jezelf mee laten drijven met de stroom. Zelf ben ik waarschijnlijk te dualistisch en westers in mijn denken. Misschien is het een persoonlijke blokkade die mij belet mijn geest stil te leggen tijdens een schilderles omdat ik deze twee denkwijzen niet met elkaar wil vermengen. Wanneer dit het geval is kan ik toch ook niet net doen "alsof"; om dan vervolgens volgzaam een vel papier vol te schilderen om de discussie te vermijden.

Misschien is mijn verbeeldingskracht te sterk aanwezig om het zomaar uit te schakelen. Of het idee dat je iets toevoegt door iets weg te laten spreekt mij niet aan. Ik houdt niet zo van Minimal Art en moderne kunst. Gewoon omdat ik het niet snap, en des te meer boeken ik er over lees; hoe meer het mij gaat tegenstaan. Kunst die gemaakt is vanuit een diep gevoel, geëngageerde kunst kan mij diep ontroeren, dan hoeft het niet perse iets voor te stellen. Daarvoor heb ik mijn verbeeldingskracht; en mijn denkvermogen stop ik ook niet weg als ik naar kunst kijk. Alles staat op scherp wanneer ik kunst bekijk.

Het wekt gevoelens en emoties op die ik prettig vind of juist niet.

Dat impliceert voor mij persoonlijk dat kunst die zonder emotie of gedachten is gemaakt er ook geen oproept. Het kan hooguit een leuk plaatje zijn geworden om naar te kijken. Ik denk dus ik ben. Tijdens het schilderen ontstaan gedichten en denk ik na over waarom ik iets maak. Als leerproces schilder je vormen na en meng je kleuren.

Ik wil mezelf graag trouw blijven. En de controle houden over datgene waarvoor ik sta.

Met grenzeloze bewondering kan ik naar de oude meesters kijken, hun kleurgebruik, de composities, hun denken achter elk schilderij. Elk schilderij laat zich lezen als een boek vol symbolen.

Daarom blijven ze door de eeuwen heen en voor elke generatie een wonder van schoonheid en vakmanschap. En vakmanschap is nu een woord dat de kunstenaars niet meer gebruiken. Kunst als ambacht is een vies woord. Terwijl die ambachtslieden uit vroegere tijden zoveel hebben nagelaten.

Het voedt mijn denken en dat betekent geestelijke groei. Zodra de gedachte stopt betekent dat teruggang. Want stilstand betekent achteruitgang. Wie dit ooit heeft gezegd weet ik niet precies, misschien vind ik dat ook nog wel eens uit.

Een poging een poosje niet te denken heeft mijn opportunistische gedachten helemaal overhoop gehaald en onrust in mijn geest gezaaid. En alleen door dit op te schrijven komt mijn gemoedsrust weer terug.

Alleen bij meditatie krijgt de geest die rust. Waarschijnlijk bedoelt de leraar deze toestand als hij de geest wil uitschakelen tijdens het schilderen of tekenen. Na gedane arbeid is het goed rusten. Arbeid en rust gaan niet samen in mijn optiek. De rust die nodig is om de geest te herstellen en zichzelf terug te vinden na een drukke periode. Om verfrist veder te gaan met dat complexe gedoe dat denken heet.

Je moet een beetje gek zijn wanneer je door nieuwsgierigheid gedreven zover gaat dat je in de stromende regen in een lange rij gaat staan met nog honderd andere nieuwsgierigen, om even de sfeer te proeven van de omgeving van een schilder uit vervlogen tijden.

Monet legde zijn tuin met liefde aan; de tuin wordt in stand gehouden als eerbetoon aan de schilder en hoogstwaarschijnlijk mede door het commerciële succes.

De triestheid van de dag kon de schoonheid van de bloemen niet verhullen.

Het zijn natuurlijk andere bloemen en struiken dan die waar Monet zelf bij heeft staan kijken. Toch is men er in geslaagd de vijver haar betovering te laten behouden.

De regendruppels voegde er zelfs iets dromerigs en melancholieks aan toe.

Dromerig en weemoedig lag de vijver onder de grijze hemel. Onverstoorbaar dreven de plompenbladeren op de donkere spiegel.

Alsof de schilder zelf elk moment terug kon keren en zou komen aanlopen. Onverstoorbaar tjilpten de vogels tussen het natte gebladerte alsof er geen horden toeristen met camera`s in de aanslag gewapend met druipende paraplu’s het hardgroene Japanse bruggetje bestormden.

Met een schuldgevoel dat ik deel uitmaakte van dit nietsontziende leger probeerde ik toch iets van de sfeer te proeven; hetgeen een enkel ogenblik lukte.

Even stond ik voor het raam in de slaapkamer van de schilder en keek over de natte tuin en zag een beeld zoals hij dat ook gezien heeft op een druilerige junidag. Even stond ik naar de druppels in de vijver te staren en zag de lichtval op het water die hem ooit heeft bekoord en welke hem heeft aangezet tot het maken van zijn zo fantastische schilderijen.

Streelde de rugleuning van een stoel en stond in de keuken bij het fornuis met al die koperen pannen. Later zou ik nog enkele plekken bezoeken waar hij geschilderd heeft. Zag de zon ondergaan en even staarde ik in die gloedvolle bal net als hij en begreep waar zijn kleurpalet vandaan kwam. De impressionist keek gewoon met de verwondering van een kind naar de prachtige dingen die rondom ons zijn. En waarschijnlijk met de ogen van een man die verblind is geweest door de koperen glans van de zon.